X

Wyszukiwarka portalu iFrancja

W Paryżu zmarł Maciej Morawski

W Paryżu zmarł Maciej Morawski

Artykuł wprowadzono: 12 czerwca 2021

Odszedł człowiek legenda

W niedzielę 6 czerwca zmarł Maciej Morawski, dziennikarz, publicysta, wieloletni korespondent Radia Wolna Europa, działacz emigracyjny.

Wraz ze śmiercią Macieja Morawskiego z polonijnego pejzażu Francji znika legendarna postać, od dekad związana z najważniejszymi instytucjami intelektualnego i kulturowego życia polonijnego i Polski niepodległej poza granicami kraju. Tym bardziej że jego działalność wpisywała się zarazem w rodzinną tradycję, jak i w wielką historię.

Maciej Dzierżykraj-Morawski urodził się 20 września 1929 roku w Poznaniu. Jego ojciec Kajetan był działaczem społecznym i politycznym oraz dyplomatą, który już w dwudziestoleciu pełnił wiele ważnych funkcji państwowych (był m.in. ministrem spraw zagranicznych oraz ministrem-rezydentem przy Lidze Narodów w Genewie). Po wybuchu drugiej wojny światowej Kajetan Morawski udał się wraz z polskim rządem do Rumunii, skąd przedostał się do Francji, później do Anglii. Od 1939 roku odgrywał ważną rolę w rządzie na uchodźstwie, reprezentował go również na arenie międzynarodowej. Maciej czas wojny spędził w Polsce, działając m.in. w służbie sanitarnej AK, później w łączności. W porozumieniu z AK infiltrował Organizację Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego w Kościanie wiosną 1945 roku. Rok później zdał maturę i podjął studia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, ale w związku z pogarszającą się sytuacją polityczną w kraju zdecydował się na wyjazd do Paryża, gdzie działał jako ambasador polskiego rządu na uchodźstwie, oficjalnie uznawanego przez Francję do lipca 1945 roku, później zaś pełniącego swoją rolę nieoficjalnie.

W stolicy Francji Maciej Morawski podjął studia na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Katolickiego oraz na Akademii Handlowej, następnie w Instytucie Wyższych Studiów Europejskich Uniwersytetu w Strasburgu, gdzie był stypendystą Kolegium Komitetu Wolnej Europy w latach 1953 – 1954. Ze względu na działalność ojca, bardzo źle widzianą przez komunistyczne władze, Maciej Morawski sam stał się ofiarą służb PRL: ze względu na fałszywy donos, oskarżający go m.in. o bycie komunistą, Kolegium Komitetu Wolnej Europy odmówiło mu stypendium na studia doktoranckie. Zamiast kariery naukowej Maciej Morawski rozwijał więc działalność społeczną i dziennikarską, współpracując m.in. z francuskimi pismami, jak Le Nouvel Horizon czy Journal des Finances. Intensywnie działał również w środowisku polonijnym, głównie w kręgach i organizacjach o charakterze katolickim i demokratycznym. Współpracował m.in. z Jerzym Giedroyciem i środowiskiem skupionym wokół Kultury w Maisons-Laffitte, a także z paryską delegaturą rządu RP na uchodźstwie. Ale to jego działalność w Radiu Wolna Europa przyniosła mu uznanie i przede wszystkim odegrała rolę w historii rozgłośni, francuskiej Polonii i polskiej demokracji. Morawski rozpoczął współpracę z RWE w latach 50., a w 1965 r. został stałym korespondentem paryskiego oddziału rozgłoś­ni. Jak wspominał jego bliski współpracownik Jan Nowak-Jeziorański, zaliczał go „do grona najlepszych korespondentów. Dostarczałem informacje o tym, co zachodzi w Polsce, m.in. o walkach frakcyjnych wewnątrz PZPR, o sporach, jakie toczyły się na szczytach partii”. W latach 80. zasłynął serią wywiadów z działaczami „Solidarności”, m.in. Bronisławem Geremkiem i Lechem Wałęsą.

Maciej Morawski podkreślał, że jego praca na rzecz Polski „to była idea, instynkt, rodzinna tradycja – tradycja służenia Polsce. Mój ojciec Kajetan był przecież przez 30 lat we Francji ambasadorem wolnych Polaków, prowadząc taką nieformalną ambasadę reprezentującą nie PRL, a Polskę dawną, przedwojenną, katolicką. To, co robiliśmy, to była walka o to, by Polska znów była wolna, katolicka, by znów była Polską”.

Po przemianach systemowych Maciej Morawski pozostał we Francji, gdzie nadal działał na rzecz Polski i Polonii, publikował eseje, wspomnienia, pisał blog poświęcony aktualnym wydarzeniom politycznym i społecznym. Od 2015 roku był honorowym prezesem Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie. Został odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Armii Krajowej oraz Złotym Krzyżem Zasługi. Był także kawalerem francuskiego Orderu Arts et Lettres.

Uroczystości pogrzebowe odbyły się w piątek 11 czerwca w Paryżu oraz w Lailly-en-Val, polskiej enklawie, gdzie w 1957 roku jego ojciec założył Dom Spokojnej Starości Polskiego Funduszu Humanitarnego. Maciej Morawski spoczął na cmentarzu w Lailly-en-Val, wśród innych polskich emigrantów, którzy przysłużyli się krajowi, ale już na zawsze pozostali na przybranej ziemi.

Magdalena Sawczuk 




Najpopularniejsze

Zobacz także