X

Wyszukiwarka portalu iFrancja

W krainie Katarów. Śladami francuskich heretyków

W krainie Katarów. Śladami francuskich heretyków

Artykuł wprowadzono: 1 października 2022

Czy wiesz, że zamek w Carcassone to nie jedyna średniowieczna twierdza Katarów położona na południu Francji? Do jego pięciu synów obok Peyrepertuse, Puilaurens, Termes, Aguilar należy zamek Queribus. Najmniejszy z nich, przypominający orle gniazdo, uznawany jest za ostatnie miejsce schronienia Katarów przed krucjatą wymierzoną w tych francuskich heretyków. 

Kraj Katarów – brzmi trochę jak z popularnej dziecięcej książeczki o Muminkach. Gdzie jest? I czy rzeczywiście istnieje? Kim byli owi Katarzy? Na wszystkie te pytania znajdziecie odpowiedź, odwiedzając historyczną Langwedocję, na której terenie znajdują się średniowieczne warowne zamki z największym z nich w Carcassone. 

Nazwa Katarzy pochodzi od „katharos” i oznacza „czysty”. Nazywani również Albigensami (od miasta Albi) reprezentowali oni dualistyczny ruch religijny w XI-XIII wieku w południowej Francji i północnych Włoszech. Sprzeciwiając się średniowiecznej strukturze kościelnej, a także feudalizmowi, propagując ubóstwo, pacyfizm, wegetarianizm, równość płci i wstrzemięźliwość seksualną wydawali się zagrożeniem dla istniejącego porządku społecznego. Wierzyli, iż Bóg jest stwórcą tylko świata niematerialnego a materialnego Szatan, Kościół i sakramenty zaś niepotrzebną instytucją. Prezentowane przez nich idee wywracały do góry nogami teologiczne podstawy Kościoła katolickiego. 

Odkrywając ślady średniowiecznych heretyków (bo takim mianem zostali nazwani przez ówczesne papiestwo) warto odwiedzić zamek Queribus leżący w miejscowości Cucugnan we francuskiej Oksytanii. To jedna z licznych średniowiecznych warownych twierdz przy ówczesnej granicy hrabstwa Tuluzy i Królestwa Aragonii. Stanowiła w XI-XII wieku miejsce schronienia wyznawców kataryzmu, przed wyprawami krzyżowymi rycerzy prowadzących krucjaty w obronie jedynie słusznej wiary katolickiej. Swoje znaczenie strategiczne zaczął odgrywać w końcowym okresie konfliktu. Katarzy z Langwedocji ostatecznie uciekali do Aragonii i Piemontu, gdzie zarówno język oksytański jak i ich wiara nie były zakazane. Diakon katarski Benoît de Termes znalazł tu schronienie i zmarł prawdopodobnie w 1233 roku. W 1255 seneszal Carcassone wspierany przez biskupa Narbonne przeprowadził oblężenie Quéribus. Władca zamku Chatbert de Barbaira bohatersko bronił go przez trzy tygodnie, po czym został schwytany przez siły królewskie i uwięziony w zamku w Aguilar. Udało mu się jednak zbiec i powrócić do walki. W 1255 roku pod dowództwem Pierre’a d’Auteuil wojska królewskie ostatecznie zdobyły Quéribus. Gdy obrońcom skończyły się zapasy żywności, zamek musiał się poddać.

Prowadzona krwawa krucjata a w późniejszym czasie instytucja, która stała się postrachem całej ówczesnej Europy – papieska inkwizycja, definitywnie wytępiła przedstawicieli tego ruchu religijnego. Ostatni katarski „duchowny” Peire Autier spłonął na stosie w 1310 roku. Współcześni wybitni naukowcy, zwłaszcza francuscy uważają, iż Katarów należy postrzegać jako reformatorów Kościoła rzymskiego dążących do jego odnowy opierając się o wzory pierwotnego chrześcijaństwa. Przypisywanie im pochodzenia od schizmatyckiego Wschodu tworzącego obcą wobec chrześcijaństwa religię jest wymysłem katolickich badaczy w celu zdyskredytowania i postawienia Katarów w jak najgorszym świetle. 

Odbudowany z ruin w latach 1950-2002 zamek Queribus wznosi się na wysokości 728 metrów nad przepiękną winną doliną pogranicza departamentów Aude i Pireneje Wschodnie w południowo-zachodniej Francji. Od 1907 roku znajduje się on na liście zabytków francuskiego Ministerstwa Kultury. Chociaż to niełatwe, ale warto wdrapać się na sam szczyt warowni. Widoki z kamiennych wyłomów ścian zapierają dech w piersi, zwłaszcza że pogoda jest tu zwykle słoneczna. Można podziwiać nie tylko sam zamek, ale również całą okolicę aż po horyzont. Trzeba przyznać, że trafić tam można bardzo łatwo. Nie potrzeba radaru i nawigacji. Można delektować się ciszą, słońcem i średniowieczną atmosferą, choć śladów po samej kulturze Katarów trudno znaleźć.

Kraina Katarów (le Pays Cathare) jest umownym terminem obejmującym obszar zamieszkiwany w okresie średniowiecza przez wyznawców Kataryzmu. To rejon dawnej Langwedocji w obecnym departamencie Oksytanii. Od 1992 roku uznany przez władze departamentu Aude za markę, pomocny w promowaniu turystyki i przedsiębiorczości.

Czy wiesz, że… 

  • U podnóża zamku rozpościera się malownicza osada Cucugnan z zabytkowym, ale funkcjonującym młynem z 1692 roku. Do rewolucji był własnością pana Cucugnan, później popadł w ruinę, by ostatecznie zostać odrestaurowanym i uruchomionym w 2003 roku. 
  • Obecnie w miejscowej piekarni można spróbować chleba oraz innych wypieków wytwarzanych według dawnych receptur z mąki mielonej w tym starym młynie. 
  • Można też posmakować miejscowego wina jak: czerwone Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon, Merlot i Syrah, białe Chardonnay, sauvignon, viognier…

Beata Agata Michalska 




Najpopularniejsze

Zobacz także