Pierwszy gejowski m臋czennik – Paryski nie-co-dziennik

Pierwszy gejowski m臋czennik – Paryski nie-co-dziennik

Artyku艂 wprowadzono: 28 listopada 2020

Paryski L鈥橦么tel (wcze艣niej znany jako H么tel d鈥橝lsace) przy rue des Beaux-Arts 13 w dzielnicy Saint-Germain-des-Pr茅s s艂ynie ze znamienitych go艣ci. Mieszkali tu Salvador Dali, Jim Morrison, Jean Cocteau, Ava Gardner, Grace de Monaco, Liza Minnelli, Natalie Wood, Susan Sontag, Marlon Brando i Jorges Luis Borges. Ten ostatni t艂umaczy艂 w nim na hiszpa艅ski 鈥濻zcz臋艣liwego ksi臋cia鈥 Oscara Wilde鈥檃, kt贸rego tw贸rczo艣ci膮 si臋 fascynowa艂. Nieprzypadkowo mieszka艂 i pracowa艂 w艂a艣nie tutaj, poniewa偶 Wilde sp臋dzi艂 w tym hotelu ostatnie miesi膮ce 偶ycia, umieraj膮c w pokoju nr 16 jako Sebastian Melmoth. Irlandzki 鈥瀔r贸l 偶ycia鈥, poeta, prozaik i dramatopisarz zmar艂 30 listopada, 120 lat temu. Mia艂 46 lat.

Do ko艅ca nie wiadomo, co by艂o przyczyn膮 zgonu. Niekt贸rzy twierdz膮, 偶e syfilis, inni 鈥 偶e nowotw贸r ucha, kt贸rego Oscar Wilde nabawi艂 si臋 w wi臋zieniu, gdzie prawie og艂uch艂. Ostatecznie przyj臋to, 偶e zmar艂 na zapalenie opon m贸zgowych. Organizacj膮 pogrzebu zaj膮艂 si臋 jego najwierniejszy kochanek Robert Ross, kt贸rego mia艂 pozna膰 w miejskim szalecie, gdzie w tamtych czasach spotykali si臋 homoseksuali艣ci. Po 艣mierci opublikowano jego aforyzmy 鈥 鈥濷scariana鈥 鈥 z kt贸rych wiele si臋gn臋艂o paryskiego bruku. Do dzisiaj zdobi膮 swoj膮 m膮dro艣颅ci膮 nadsekwa艅skie ulice i metro. Pary偶 by艂 dla Wilde鈥檃 stolic膮 sztuki, kt贸r膮 odkry艂, maj膮c 20 lat. Zosta艂 bywalcem paryskich salon贸w. Zd膮偶y艂 pozna膰 80-letniego Victora Hugo, przyja藕ni艂 si臋 z Verlaine鈥檈m, Degasem, Gide鈥檈m. Mieszka艂 w luksusowych hotelach, odwiedza艂 najmodniejsze restauracje, kawiarnie, teatry. By艂 艣wietnym m贸wc膮; twierdzono nawet, 偶e lepiej opowiada, ni偶 pisze. Podczas jednego z przyj臋膰 dla pisarzy tak ich zachwyci艂 opowie艣ci膮 o Salome, 偶e wr贸ciwszy do swego biura przy bulwarze Kapucyn贸w 29 napisa艂 o niej dramat. Premiera odby艂a si臋 w Pary偶u z udzia艂em jego przyjaci贸艂ki 鈥 wielkiej Sary Bernhardt 鈥 w roli tytu艂owej.

鈥 M贸wi膰 rzeczy pi臋kne, a fa艂szywe, to prawdziwy cel sztuki. Ka偶da sztuka jest perfekcyjnie nieu偶yteczna 鈥 pisa艂 ten przedstawiciel modernistycznego estetyzmu. G艂osi艂 has艂o 鈥瀞ztuka dla sztuki鈥. Autor g艂o艣nej powie艣ci 鈥濸ortret Doriana Graya鈥, 鈥濳obiety bez znaczenia鈥, 鈥濵臋偶a idealnego鈥. 鈥 Ca艂y m贸j geniusz w艂o偶y艂em w 偶ycie, a w utwory tylko talent 鈥 zwierzy艂 si臋 Andr茅 Gide鈥檕wi. 鈥 呕y膰 to rzadko艣膰 na 艣wiecie, wi臋kszo艣膰 zadowala si臋 istnieniem. Ale nie on. On 鈥 aposto艂 estetyzmu, jak siebie nazywa艂 鈥 chcia艂 p艂on膮膰 silnym p艂omieniem, by膰 w ci膮g艂ej ekstazie, bo tylko to jest sukcesem w 偶yciu. 鈥 呕y艂em wy艂膮cznie dla przyjemno艣ci, unika艂em cierpienia i smutku. Uosobienie dekadencji, skandalisty, dandysa.

Cz艂owiek w najmniejszym stopniu jest sob膮, gdy m贸wi we w艂asnym imieniu. Potrzebuje maski, dopiero wtedy prawd臋 ci powie. To jeden z ostatnich aforyzm贸w Irlandczyka, napisany po francusku. Hugo von Hofmannsthal w eseju o Wildzie zauwa偶y艂, 偶e jego przeznaczeniem by艂o noszenie trzech kolejnych masek. Pierwsza to maska Oscara Wilde鈥檃, kt贸r膮 dosta艂 od rodzic贸w (Oscar Fingal O鈥橣lahertie Wills Wilde). Druga to numer celi: C.3.3. 鈥 przydzielona mu w wi臋zieniu w Reading. Trzeci膮 鈥 Sebastian Melmoth 鈥 sam sobie wybra艂 po wyj艣ciu z wi臋zienia; s艂u偶y艂a mu i na co dzie艅, i jako pseudonim, kt贸rym podpisa艂 swoje ostatnie utwory. Melmoth to bohater powie艣ci jego stryja, osoba odrzucona przez wszystkich, b艂膮dz膮ca, samotna, tajemnicza.

Oscar by艂 synem poetki, kt贸ra prowadzi艂a jeden z najlepszych salon贸w literackich Dublina. Oksfordczyk. By艂 znany z b艂yskotliwego humoru, elokwencji, ekstrawagancji. Jad膮c na wyk艂ady do Ameryki, mia艂 oznajmi膰 celnikowi, 偶e nie ma nic do zadeklarowania z wyj膮tkiem geniuszu. W wieku 29 lat pozna艂 i wkr贸tce po艣lubi艂 Constance Lloyd, z kt贸r膮 mia艂 dw贸ch syn贸w. Oczywi艣cie w podr贸偶 po艣lubn膮 wybrali si臋 do Pary偶a, gdzie zamieszkali w hotelu Wagram przy rue Rivoli w trzypokojowym apartamencie na ostatnim pi臋trze, sk膮d mieli wspania艂y widok na park Tuileries.

鈥 Wszystkiemu mog臋 si臋 oprze膰 z wyj膮tkiem pokusy. Wilde przyznawa艂 si臋 do biseksualizmu praktykowanego na wz贸r staro偶ytnych Grek贸w. Nie wszyscy w to uwierzyli, s膮dz膮c, 偶e to rodzaj plagiatu z Paula Verlaine鈥檃, kochanka Arthura Rimbauda. Mi艂o艣膰 do m艂odego kochanka, pr贸偶nego lorda Alfreda Douglasa vel Bosie, przyczyni艂a si臋 do upadku pisarza. Zosta艂 aresztowany i oskar偶ony o kontakty homoseksualne. M贸g艂 uciec do Francji namawiany przez przyjaci贸艂, ale nie zrobi艂 tego i 鈥 skazany na dwa lata 鈥 odby艂 kar臋 w wi臋zieniu Reading pod Londynem. Podupad艂 na zdrowiu i zosta艂 finansowym bankrutem. Po wyj艣ciu z wi臋zienia definitywnie opu艣ci艂 Angli臋. W Pary偶u napisa艂 鈥濨allad臋 o wi臋zieniu w Reading鈥. Zamieszka艂 w Dzielnicy 艁aci艅skiej w podrz臋dnym hoteliku H么tel d鈥橝lsace. 鈥 By艂em kr贸lem, a jestem 偶ebrakiem. Wszystko wydawa艂 na prostytutki i alkohol. Podobno wypija艂 dziennie litr brandy i ogromne ilo艣ci absyntu. Na 艂o偶u 艣mierci przeszed艂 na katolicyzm. 鈥 艢wiat wielbi 艣wi臋tych jako bliskich doskona艂o艣ci Boga, za艣 Chrystus umi艂owa艂 grzesznik贸w jako najbli偶szych doskona艂o艣ci cz艂owieka. Dzi艣 zyska艂 status pierwszego gejowskiego m臋czennika.

Oscar Wilde lubi艂 mie膰 ostatnie s艂owo. Wi臋c niech i聽tutaj je ma: 鈥撀燦ie b贸jcie si臋 cieni. One 艣wiadcz膮 o聽tym, 偶e gdzie艣 jest 艣wiat艂o. Tajemnica 偶ycia le偶y w聽poszukiwaniu pi臋kna. Ale i聽(…) 艣mier膰 musi by膰 pi臋kna. Le偶e膰 w聽mi臋kkiej brunatnej ziemi, maj膮c traw臋 szumi膮c膮 ponad g艂ow膮, i聽ws艂uchiwa膰 si臋 w聽cisz臋. Nie mie膰 ani jutra, ani wczoraj. Zapomnie膰 o聽czasie, zapomnie膰 o聽偶yciu i聽mie膰 zupe艂ny s p o聽k 贸 j.

Leszek Turkiewicz


Najpopularniejsze

Zobacz tak偶e