Malowanie jak rzeka – Paryski nie-co-dziennik

Malowanie jak rzeka – Paryski nie-co-dziennik

Artyku艂 wprowadzono: 21 listopada 2020

Claude Monet mia艂 obsesj臋 wody. Ma颅larz jak wznosz膮ca si臋 fala na Sekwanie przyszed艂 na 艣wiat w聽listopadzie 180 lat temu przy rue Laffitte聽45, by po 86聽latach 偶ycia opa艣膰 w聽grudniowy wiecz贸r nad stawem swych os艂awionych nenufar贸w w聽Giverny. Z聽okazji tej okr膮g艂ej rocznicy urodzin w聽Mus茅e Marmottan Monet wystawiono dzie艂a najs艂ynniejszego impresjonisty prezentowane w聽dialogu (wirtualnym na czas pandemii) ze sztuk膮 wsp贸艂czesnej abstrakcjonistki Vicky Colombet. Tytu艂 ekspozycji 鈥撀犫濶ieoczekiwany dialog: Colombet/Monet. Malowanie jak rzeka鈥.

Monet wyobra偶a艂 sobie, 偶e urodzi艂 si臋 艣lepy i odzyskawszy wzrok, zacz膮艂 malowa膰 to, co nagle znalaz艂o si臋 przed jego oczami, a o czym wcze艣niej nic nie wiedzia艂. Temat nie jest tym, czym jest, ale tym, co robi z niego 艣wiat艂o 鈥 mawia艂. Pierwsze wra偶enie si臋 liczy. Ulotno艣膰, u艂uda, chwila. Wszystko jest chwil膮 (a mo偶e i u艂ud膮), nawet najd艂u偶sze i najpi臋kniejsze 偶ycie. Jego program artystyczny mie艣ci艂 si臋 w jednym s艂owie: 艣wiat艂o. To malarz 艣wiat艂a, kt贸re stwarza idealny 艣wiat i idealny pejza偶. Ju偶 w m艂odzie艅czych obrazach, kiedy jeszcze malowa艂 martw膮 natur臋, odnajdujemy jego charakterystyczn膮 jasno艣膰, kt贸ra narzuca si臋 zieleni, czerwieni, czerni. Jako pierwszy malowa艂 obrazy prawie ca艂kowicie bia艂e. Przez ca艂e 偶ycie, a偶 do ostatnich 鈥濶enufar贸w鈥, dodawa艂 bieli do kolor贸w.

Tworzy艂 pejza偶e: wyrafinowane, efemeryczne, ujmuj膮ce. Jeden z聽nich, 鈥濱mpresja, wsch贸d s艂o艅ca鈥, da艂 nazw臋 impresjonizmowi. Dzi艣 przy rue Laffitte nie ma ju偶 nic z聽ducha Moneta, no, mo偶e kilka go艂臋bi w聽locie nad ko艣cio艂em Notre-Dame-de-Lorette. A聽czy jest co艣 z聽prac ameryka艅sko-francuskiej malarki Vicky Colombet? Zapewne 鈥撀爓i臋cej. Te偶 urodzi艂a si臋 w聽Pary偶u, 27聽lat po 艣mierci Moneta, i聽te偶 malowa艂a (maluje) wod臋; lecz zatraca jej identyfikacj臋, wychodz膮c poza wizualno艣膰 wody. Dorasta艂a i聽studiowa艂a w聽Pary偶u; podr贸偶owa艂a. My艣l Wschodu sta艂a si臋 wa偶n膮 cz臋艣ci膮 jej postrzegania 艣wiata. Zaanga偶owa艂a si臋 w聽ruch feministyczny; za艂o偶y艂a gazet臋 鈥濴es Nouvelles F茅ministe鈥 z聽Simone de Beauvoir jako redaktork膮 naczeln膮. Inspirowa艂a si臋 filozofi膮, fizyk膮 kwantow膮, poezj膮, r贸wnie偶 buddyzmem. W聽2001 roku przenios艂a si臋 do Ameryki, zostaj膮c obywatelk膮 USA.

I jej 艣wiat przesuwa si臋 w kierunku 艣wiat艂a, ku jedno艣ci natury, a dalej ku nico艣ci. Jej sztuka to czysta abstrakcja, ale i studia nad natur膮. Poszukuje punktu, w kt贸rym abstrakcja i natura si臋 spotykaj膮, bada relacje mi臋dzy nimi, opozycj臋 reprezentacji i abstrakcji. Medytacyjne obrazy Colombet odwo艂uj膮 si臋 do 艣wiata przyrody, do krajobraz贸w, poszukuj膮c w ich topografii 藕r贸de艂 inspiracji. Przywo艂uj膮 zmys艂ow膮 pami臋膰 wody, wiatru, zimna, si艂 natury.

I u Moneta 艣wiat p艂ynie; a 偶ycie jest wieczn膮 niedziel膮 sp臋dzan膮 nad wod膮: dywany polnych kwiat贸w, wysokie trawy, malownicze brzegi, tarasy, rzeki, morza. Ca艂e 偶ycie sp臋dzi艂 nad wod膮. Manet nazywa艂 go Rafaelem wody. Ona wype艂nia palet臋 jego barw. Pod jego p臋dzlem staje si臋 zwierciad艂em 艣wiata, przechodzi ze stanu p艂ynnego w sta艂y, z trwa艂ego w nietrwa艂y, zniewala mg艂y, opary, ob艂oki, daje 艣wiatu form臋 ulotnych refleks贸w. Jest 偶ywa, przejrzysta, barwna 鈥 oczyszcza, odradza. Ale i zatapia. W jej odbiciu, w jej p艂aszczy藕nie refleks贸w za艂amuje si臋 ka偶dy pejza偶. Niebo, chmury, drzewa, domy, ludzie, wszystko ulega deformacji, traci swoj膮 realno艣膰. Woda jest dla Moneta 艣rodkiem dochodzenia do 艣wietlistej abstrakcji.

Malarz prowadzi艂 samotny dialog ze 艣wiat艂em i wod膮. Jego obrazy s膮 jakby niesko艅czone, jakby zawieszone w czasie, gdzie nie ma ju偶 miejsca dla 偶ycia. Najwa偶niejszy staje si臋 kolor. Ich harmonia odcieni panuje nad chaosem. Kontury przedmiot贸w zanikaj膮 w widmach drgaj膮cych kolor贸w 鈥 rozp艂ywaj膮 si臋 w zwierciadle wody, si臋gaj膮 granic abstrakcji. Dezintegracja formy idzie u Moneta jeszcze dalej w ostatnich obrazach cyklu 鈥濶enufar贸w鈥, kt贸re malowa艂 w Giverny. Tu, w bajecznym ogrodzie, maluje ju偶 tylko same wycinki stoj膮cej tafli wody, bez brzeg贸w, bez nieba, z kolorowymi plamami kwiat贸w.

I Colombet ma swoj膮 Giverny 鈥 dolin臋 Hudson z ogrodem i drewnian膮 pracowni膮 urz膮dzon膮 w stodole. Woda, niebo, ptaki. Na jej obrazach z doliny Hudson nie mo偶na rozpozna膰 ani p贸l, ani wzg贸rz, ani brzegu rzeki, a jednak czujemy, 偶e to woda, 偶e to poruszenia na powierzchni wody, 偶e to wiatr, ziemia, pl膮tanina rzeczy, 偶e to… 艣wiat. Abstrakcyjne pejza偶e, miejsca, w kt贸rych g艂臋bi jest pustka. Krajobraz w jej tw贸rczo艣ci jest tylko punktem wyj艣cia do tego, co le偶y u podstaw fizycznej natury 艣wiata. Artystka poprzez zdekonstruowany proces mielenia oraz mieszania pigment贸w z olejem, tynkiem, innymi elementami natur tworzy cz膮steczki i quasi-energi臋 faktury obraz贸w na podobie艅stwo si艂 buszuj膮cych we wszech艣wiecie. W cyklu From the Floating World jej 艣wiat unosi si臋 ku wibruj膮cym formom rozmywaj膮cym si臋 w po艣wiacie kolor贸w, harmonii odcieni, rozpuszcza si臋 w ciszy.

Pejza偶e Colombet i聽Moneta p艂yn膮 t膮 sam膮 rzek膮. Dotykaj膮 chwili? Ko艂a 偶ycia i聽艣mierci? Mo偶e niczego nie dotykaj膮. P艂yn膮! Unosz膮 mg艂y, pary, piany, chmury, wiry, fale, t臋cze…

Leszek Turkiewicz


Najpopularniejsze

Zobacz tak偶e