SZKOŁA WE FRANCJI

1. Organizacja systemu szkolnictwa

System szkolnictwa francuskiego opiera się na kilku fundamentalnych zasadach, sformułowanych już w trakcie Rewolucji Francuskiej (1789 r.), a prawnie wprowadzonych w latach 1881-1889 przez IV i V Republikę i ostatecznie wpisanych do francuskiej Konstytucji z 4.10.1958 r. cyt.: „l’organisation de l’enseignement public obligatoire, gratuit et laïc à tous les degrés est un devoir de l’Etat”. Obecna organizacja szkolnictwa we Francji oprócz zasady jednolitości, obowiązkowości, bezpłatności i świeckości systemu edukacyjnego zapewnia swobodę wyboru pomiędzy oświatą publiczną i prywatną oraz neutralność pod względem politycznym i ideowym programu nauczania. Obowiązek szkolny we Francji dotyczy dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 16 lat. Kontrola realizacji obowiązku szkolnego prowadzona jest na bieżąco przez merostwa (tj. urząd miasta bądź dzielnicy, właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka) we współpracy z l’inspecteur d’academie w trakcie całego roku szkolnego. Rodzice lub opiekunowie prawni są zobowiązani do zapewnienia dziecku, podlegającemu obowiązkowi szkolnemu nauczania w systemie edukacji francuskiej, a jeśli nie wywiązują się z tego obowiązku grozi im kara grzywny w wys. 7.500 euro lub kara pobawienia wolności do 6 miesięcy. (code de l’education art. L131-1 do L131-12, art. R131-1 do R-131-4, art. R131-10-1 do R131-10-6 www.legifrance.org ). Szkolnictwo francuskie pozostaje pod ścisłą kontrolą państwa a najważniejsze decyzje ws. nauczania podejmowane są przez Ministerstwo Edukacji Narodowej (ministère de l’education nationale, de la jeunesse et de la vie associative). Accueil - Minist.
Obszar Francji podzielony jest na 27 okręgów szkolnych, czyli akademii. Na ich czele stoją rektorzy - mianowani przez Prezydenta Republiki - pełniąc w systemie edukacji francuskiej funkcje podobne do władz centralnych. W głównym mieście każdego departamentu (tj. rodzaj województwa) urzęduje przedstawiciel rektora i ministra. Jest nim inspektor akademicki, kierujący wszystkimi podległymi mu terytorialnie instytucjami oświatowymi oraz pełniący nadzór pedagogiczny w swoim departamencie. Do jego zadań należy m.in mianowanie dyrektorów przedszkoli, szkół podstawowych, szkół średnich pierwszego i drugiego stopnia. Funkcja dyrektora szkoły stanowi ostatni szczebel administracyjnej drabiny francuskiego systemu oświatowego. W ramach systemu edukacji szkoły mają pewną autonomię w sprawach administracyjnych i dydaktycznych, a na poziomie szkolnictwa średniego również w sprawach finansowych. Oświata francuska jest finansowana głównie przez państwo, jednak ok. 33,5% wszystkich wydatków na ten cel ponoszą władze lokalne (tj. regiony, departamenty, bądź gminy).
System edukacji we Francji jest wielostopniowy i obejmuje:
- edukację przedszkolną (education préprimaire);
- szkolnictwo podstawowe (enseignement primaire ou elementaire);
- szkolnictwo średnie (enseignement secondaire);
- oraz szkolnictwo wyższe (enseignement supérieure).


1.1 Nauczanie przedszkolne

Ecole maternelle – nieobowiązkowa szkoła dla dzieci od 3 do 6 lat
Pierwszym szczeblem nauczania we francuskim systemie szkolnictwa jest przedszkole (tzw. l'école maternelle). Przeznaczone jest ono dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat, przy czym dopuszczalne jest przyjęcie do tych placówek oświatowych również dzieci dwuletnich. Wysoki procent skolaryzacji dzieci dwuletnich - 32, 3%, trzyletnich - 93,7%, czteroletnich - 95,6% i pięcioletnich - 97,9% wyraźnie ukazuje ogromny stopień popularności przedszkola publicznego we Francji, co jest zjawiskiem rzadko spotykanym w innych krajach.
Nauka w przedszkolach dzieli się na trzy etapy, które są uzależnione od wieku małych uczniów tj.:
- I etap - dla dzieci w wieku 2-3 lat;
- II etap - dla dzieci w wieku 4 lat;
- III etap - dla dzieci w wieku 5 lat.
Dzieci zazwyczaj uczą się przez 5 dni w tygodniu po ok. 6 godzin dziennie (tj. 3 godziny rano, 3 godziny po południu).

Zapisy do przedszkola
Zapisy do l’ecole maternelle prowadzone są w dwóch etapach przez merostwo (tj. urząd miasta bądź dzielnicy) oraz wybraną przez rodziców szkołę. Przy zapisie dziecka do przedszkola publicznego merostwo sugeruje rodzicom rejonową, najbliższą miejsca zamieszkania l’ecole maternelle, gdzie rodzice ostatecznie składają wymagane dokumenty. Zapisy do przedszkoli prywatnych odbywają się bezpośrednio w wybranej przez rodziców placówce oświatowej. Francuskie przedszkole publiczne jest bezpłatne również dla dzieci obcokrajowców, jedynym warunkiem zapisu do przedszkola jest zamieszkiwanie dziecka we Francji.


1.2 Nauczanie podstawowe

Ecole elementaire – obowiązkowa szkoła podstawowa dla dzieci od lat 6
Następnym szczeblem francuskiego systemu edukacyjnego jest szkoła podstawowa (l'école élémentaire). Wraz z nią rozpoczyna się dla dzieci właściwy obowiązujący dziesięcioletni obowiązek szkolny.
Rodzice mogą wybrać formę realizacji obowiązku szkolnego swojego dziecka poprzez:
- wybór szkoły publicznej bądź prywatnej;
- podjęcie decyzji o zapewnieniu nauczania dziecka w domu przez jednego z rodziców lub osobę do tego powołaną. Rodzice zobowiązani są wówczas do złożenia wymaganej deklaracji w merostwie i wobec inspektora akademickiego właściwego ze względu na ich miejsce zamieszkania. Deklaracja taka jest ważna tylko na dany rok szkolny i w przypadku przedłużenia takiej formy nauczania dziecka, rodzice powinni ją składać każdorazowo przed rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego;
- wybór formy nauczania „na odległość”, stworzonej przede wszystkim dla dzieci, które np. z powodów zdrowotnych nie mogą uczęszczać do normalnej szkoły.
Szkoła podstawowa obejmuje trzy cykle:
[IMG]file://localhost/Users/Rafal/Library/Caches/TemporaryItems/msoclip/0/clip_image002.png[/IMG] cykl przygotowawczy (cycle préparatoire) - pierwszy rok nauczania (CP),
[IMG]file://localhost/Users/Rafal/Library/Caches/TemporaryItems/msoclip/0/clip_image004.png[/IMG] cykl elementarny (cycle élémentaire) - pierwszy rok nauczania (CE1) oraz drugi rok nauczania (CE2),
[IMG]file://localhost/Users/Rafal/Library/Caches/TemporaryItems/msoclip/0/clip_image006.png[/IMG] cykl średni (cycle moyen) - pierwszy rok nauczania (CM1) oraz drugi rok nauczania (CM2).
W ciągu 5 lat szkoły podstawowej (l’ecole elementaire) dzieci mają 27 godzin lekcyjnych (60- minutowych) tygodniowo, zazwyczaj w godzinach 9.00-12.00 i 14.00-17.00. Zajęcia odbywają się 4 razy w tygodniu roboczym oraz w sobotę rano (środa i niedziela są dniami wolnymi od nauki).
Program szkoły podstawowej obejmuje przede wszystkim naukę czytania i pisania (ćwiczenia z redagowania oraz kompozycji tekstu) oraz kalkulacji (lekcje arytmetyki i rachunków). Dziecko jest również wstępnie zapoznawane z językiem obcym, głównie angielskim, jak również z nowymi technologiami tj. informatyka. Główne przedmioty to język francuski, język obcy (od CE1), matematyka, zajęcia z poznawania świata i wiedzy o społeczeństwie, wychowanie artystyczne i fizyczne, a w starszych klasach dodatkowo historia, geografia, nauki przyrodnicze i technologia.
System oświaty francuskiej przewiduje możliwość wcześniejszego rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej przez najzdolniejszych pięciolatków oraz planowanego opóźnienia startu szkolnego dla uczniów, którzy w chwili ukończenia szóstego roku życia nie są jeszcze w pełni przygotowani do rozpoczęcia nauki, jednakże jest to uzależnione od wspólnej opinii lekarza, psychologa, nauczyciela, rodziców oraz od wyników dziecka uzyskanych podczas nauczania przedszkolnego. Najzdolniejsi uczniowie mają także możliwość przechodzenia z klasy niższej dla klasy wyższej, a dla uczniów z trudnościami w nauce przygotowywany jest indywidualny program dostosowany do możliwości edukacyjnych dziecka tzw. PPRE, który prowadzony jest przez zespoły reedukacyjne w szkole lub poradniach wychowawczych.

Zapisy do szkoły podstawowej
Zapisy do l’ecole elementarie prowadzone są w dwóch etapach przez merostwo (tj. urząd miasta bądź dzielnicy) oraz wybraną przez rodziców szkołę. Przy zapisie dziecka do podstawowej szkoły publicznej merostwo sugeruje rodzicom rejonową, najbliższą miejsca zamieszkania placówkę oświatową. Rodzice zobowiązani są przedstawić w merostwie dokumenty dziecka, najczęściej są to akt urodzenia dziecka, dokumenty tożsamości rodziców, poświadczenie faktu zamieszkiwania w danej dzielnicy lub mieście, książeczkę zdrowia i kartę szczepień dziecka. Potwierdzeniem dokonania zapisu dziecka do wybranej szkoły jest wydane przez merostwo zaświadczenie. Następnie, w celu ostatecznego zapisu dziecka do szkoły, rodzice lub opiekunowie prawni muszą spotkać się z dyrektorem wskazanej przez merostwo lub wybranej przez siebie szkoły podstawowej, przedstawiając wydany im w merostwie dokument i dostarczając wymagane przez szkołę dodatkowe dokumenty np. świadectwa.

Zapisy do szkoły podstawowej dzieci słabo znających lub nieznających języka francuskiego

Rodzice dziecka nie znającego dobrze języka francuskiego powinni zgłosić się w pierwszej kolejności do Centre d' Information et d' Orientation (CIO), właściwego ze względu na ich miejsce zamieszkania we Francji. Dziecko przechodzi tam testy z nauczycielem i z psychologiem, a następnie zostaje skierowane do odpowiadającej mu poziomem języka klasy "d'accueil". Dziecko uczęszcza na dodatkowe lekcje języka francuskiego, w pierwszym roku w wymiarze 15 godz. a w kolejnym 4 godz. tygodniowo. Od samego początku istnieje możliwość uczestniczenia dziecka w lekcjach przedmiotowych z klasą odpowiadającą mu wiekiem, jednakże jest ona uzależniona od poziomu i postępów w nauce języka francuskiego.
Dla dzieci nie znających w ogóle języka zapewniane są lekcje nauki języka francuskiego w ramach tzw. FLS (francais langue seconde) lub CLIN (classe d’initiation), które prowadzi wskazana przez merostwo szkoła podstawowa. Po roku lub dwóch latach w FLS bądź CLIN wszystkie dzieci w zasadzie uczęszczają już normalnie na lekcje przedmiotowe w szkole podstawowej w pełnym wymiarze godzin. W obrębie szkół publicznych istnieje rejonizacja i wymagane są dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania dziecka. Po osiągnięciu odpowiedniego poziomu znajomości języka francuskiego, dziecko zostaje dołączone do klasy odpowiadającej mu „wiekowo”, gdzie realizuje obowiązujący program nauczania oraz kontynuuje jeszcze dodatkowo poza planem lekcji zajęcia językowe, aż do osiągnięcia biegłości językowej. Klasy przygotowujące dzieci obcokrajowców do włączenia do francuskiego systemu edukacji tj. FLS lub CLIN są dostępne dla dzieci w wieku od 6 do 11 lat. Szczegółowe informacje na ten temat można znaleźć w dokumencie zwanym Circulaire du 25 avril 2002 relative a l’organisation de la scolarité des élèves nouvellement arrives en France Sans maitrise suffisante de la langue française ou des apprentissages oraz na stronie internetowej Accueil - Minist


1.3 Nauczanie średnie pierwszego stopnia

Collège d'enseignement secondaire (CES) – obowiązkowe gimnazjum
Kolejny etap edukacji rozpoczyna się po sześciu latach obowiązkowej nauki w szkole podstawowej i jest podzielony na dwa cykle. Pierwszy to klasy od 6 do 3 w gimnazjum, drugi - klasy 2, 1 i końcowa (zwana terminale) w liceum.
Gimnazjum jest czteroletnią szkołą średnią pierwszego stopnia w całości objętą obowiązkiem szkolnym. Do szkoły średniej pierwszego stopnia tzw. college uczęszczają wszyscy uczniowie od 11 do 15 roku życia. Nazwy kolejnych klas sugerują liczbę lat nauki pozostałych do matury, a więc: pierwsza klasa college to szósta klasa polskiego gimnazjum, druga to piąta, przedostatnia to czwarta i ostatnia to trzecia. Kształcenie podzielone jest na trzy etapy: etap „adaptacji” (odpowiadający klasie VI), „utrwalania” (obejmujący klasy V i IV) oraz etap orientacji (odpowiadający klasie III).
Gimnazjum obejmuje dwa cykle:
[IMG]file://localhost/Users/Rafal/Library/Caches/TemporaryItems/msoclip/0/clip_image008.png[/IMG] cykl obserwacji (cycle d'observation)
- pierwszy rok nauczania - klasa szósta,
- drugi rok nauczania - klasa piąta,
[IMG]file://localhost/Users/Rafal/Library/Caches/TemporaryItems/msoclip/0/clip_image010.png[/IMG] cykl orientacji (cycle d'orientation)
- pierwszy rok nauczania - klasa czwarta,
- drugi rok nauczania - klasa trzecia.
Program pierwszego i drugiego roku nauczania w cyklu obserwacji jest jednolity dla wszystkich uczniów. Uczniowie uczestniczą w podstawowych zajęciach (tj. francuski, matematyka, historia, geografia, nauki ścisłe, języki obce itd.), które są wykładane przez nauczycieli przedmiotów.
W ramach tego cyklu uczeń poddany jest ciągłej obserwacji pedagogicznej, psychologicznej i medycznej. Szczególną uwagę zwraca się na uzdolnienia, wyniki i postępy w nauce. Dokumentację dziecka prowadzą nauczyciele, pedagog i lekarz szkolny, w ramach obowiązkowej orientacji pedagogicznej i zawodowej. Ułatwia to precyzyjne określenie predyspozycji ucznia dot. jego dalszej drogi kształcenia. Młodzież, która po ukończeniu cyklu obserwacji nie zamierza kontynuować nauki w college, a podlega jeszcze obowiązkowi nauczania, może rozpocząć naukę w szkołach zawodowych. Uczniowie nie mający trudności w nauce, w tym także najzdolniejsi, kontynuują naukę w cyklu orientacji, który zgodnie z założeniami powinien przygotować ucznia do samodzielnego wyboru dalszej drogi edukacyjnej. W wyborze tym - podobnie jak w cyklu obserwacji - ma pomóc opinia grona nauczycielskiego, pedagoga i lekarza wydana na podstawie całorocznych badań i analiz sekcji orientacji i poradnictwa szkolnego. Z chwilą ukończenia cycle d'orientation, uczeń otrzymuje dyplom ukończenia gimnazjum, pierwszy oficjalny dokument państwowy zwany brevet de college (inaczej BEPC), który jest wystawiany na podstawie egzaminu złożonego przed komisją departamentalną oraz ocen ucznia z ostatnich dwóch lat nauczania (w klasie IV i III). Po ukończeniu szkoły średniej pierwszego stopnia młodzież ma do wyboru - w ramach kolejnego szczebla francuskiego systemu edukacyjnego tzw nauczanie długie lub nauczanie krótkie. Nauczanie długie trwa trzy lata i dotyczy młodzieży w wieku od 15 do 18 roku życia, natomiast nauczanie krótkie trwa 2 lata i przeznaczone jest dla uczniów od 15 do 17 roku życia. Nauczanie długie to kształcenie w liceum ogólnokształcącym lub techniczno - zawodowym, przygotowujące młodzież do uzyskania matury ogólnokształcącej lub technicznej. Absolwenci nauczania krótkiego otrzymują zawodowe świadectwo lub zawodowe dyplomy maturalne, umożliwiające im po roku lub dwóch latach nauki wykonywanie wyuczonego zawodu tzw. CAP lub BEP. Informacje dodatkowe na ten temat można uzyskać www.monecole.onisep.fr


1.4 Nauczanie średnie drugiego stopnia


Lycée (liceum) lub LEP (liceum zawodowe) – liceum lub technikum nieobowiązkowe


Szkoła średnia drugiego stopnia obejmuje młodzież od 15 do 18 roku życia. Po ukończeniu szkoły średniej pierwszego stopnia uczniowie mają do wyboru trzy następujące ścieżki kształcenia:


- kształcenie ogólne (liceum ogólnokształcące), które trwa trzy lata (klasa II, I tzw. klasa końcowa tzw. terminale), które kończy się ogólnym egzaminem maturalnym;
- kształcenie techniczne (liceum techniczne), trwa również trzy lata i kończy się technicznym egzaminem maturalnym;
- kształcenie zawodowe tzw. LEP (Lycce d’enseignement professional).
Przedmiotami podstawowymi w szkołach średnich drugiego stopnia tj w liceach ogólnych i technicznych są: język francuski, matematyka, fizyka, chemia, nauki o życiu i ziemi, język obcy, historia, geografia, wychowanie fizyczne i sport, uzupełnione o dwa kolejne przedmioty, które uczniowie wybierają obowiązkowo oraz jeden przedmiot wybierany nieobowiązkowo.
Licea zawodowe prowadzą zarówno kształcenie ogólne, jak również kształcenie teoretyczne i praktyczne kształcenie zawodowe, włącznie z praktykami w zakładach pracy.
We francuskim systemie oświatowym promocja do następnej klasy na poziomie nauczania średniego nie następuje automatycznie i jest podejmowana przy końcu każdego roku szkolnego przez nauczycieli. Na poziomie szkoły średniej pierwszego stopnia jest to decyzja podejmowana przez grono nauczycielskie, a na poziomie wyższych klas szkoły średniej - przez radę każdej klasy tzw. conseil de classe. Decyzja podjęta przez nauczycieli, z którą nie zgadzają się rodzice ucznia podlega procedurze odwoławczej.
Nauka w liceach zawodowych (LEP - lycée d'enseignement professionnel, tzw. etap krótki) trwa dwa lata i przygotowuje do dwóch rodzajów dyplomów:
- CAP - świadectwa zawodowego w określonej specjalizacji (certificat d'aptitude professionnel);
- BEP - świadectwo zawodowe w zakresie specjalizacji ogólnej: hotelarstwo, transport (brevet d'etudes professionnelles).

Egzamin maturalny w trzyletnich liceach ogólnokształcących i technicznych uczniowie zdają w dwóch etapach. Po ukończeniu pierwszej klasy (premiere), młodzież przystępuje do egzaminu maturalnego z języka francuskiego, a po ostatniej z klas (terminale) zdaje egzaminy specjalistyczne, właściwe dla wybranego profilu nauczania w liceum. Matura odbywa się w szkole, do której uczęszczał uczeń. Każdy egzamin maturalny składa się z egzaminów obowiązkowych: pisemnych i ustnych oraz egzaminów nieobowiązkowych (dodatkowych) ustnych i ma na celu sprawdzenie wiedzy licealisty z całego oficjalnego programu nauczania klasy końcowej zwanej terminale. Tematy maturalne przygotowywane są na szczeblu centralnym. Minister Edukacji Narodowej co roku ustala termin egzaminu maturalnego, a wyboru tematów maturalnych dokonuje, upoważniony przez ministra rektor akademii. Dla uczniów, którzy z uzasadnionych przyczyn nie mogli przystąpić do egzaminu maturalnego w końcu roku szkolnego, wyznacza się dodatkowy termin we wrześniu. Uczniowie, którzy nie zdali egzaminu maturalnego, lecz uzyskali średnią ocenę 8 punktów na 20 możliwych, otrzymują świadectwo ukończenia szkoły średniej, nie upoważnia ono jednak do podjęcia studiów wyższych. W sumie licealiści zdają od 8 do 10 przedmiotów na egzaminie maturalnym.
Ukończenie liceum zawodowego pozwala uczniowi uzyskać następujące dyplomy:
-świadectwo umiejętności zawodowych;
-dyplom kształcenia zawodowego;
-maturę zawodową.

Matura zawodowa została wprowadzona w 1989 r. i ma taką samą wartość jak ogólnokształcąca tj. daje uprawnienia do podjęcia studiów wyższych. Utworzenie we francuskim systemie edukacji matury zawodowej pozostaje w ścisłym związku z potrzebami określonych środowisk zawodowych i rynku pracy. Po maturze zawodowej, uczeń dalej może kształcić się w szkole pomaturalnej i uzyskać tytuł technika lub podjąć naukę na uniwersytecie na kierunkach technicznych, która umożliwia zdobycie tytułu inżyniera. Inny rodzaj matury, to matura technologiczna, która potwierdza zdobycie wiedzy technologicznej (np. o elektronice, mechanice). Przygotowanie do tej matury rozłożone jest na dwa lata nauki: w pierwszej klasie zawodowej i maturalnej klasie zawodowej. Obowiązkowe jest odbycie praktyk przez ucznia w przedsiębiorstwie, których czas trwania określono na 16-20 tygodni w ciągu dwóch lat.
Egzaminy maturalne mają charakter krajowy tj. są identyczne w ramach swoich profilów dla wszystkich kandydatów z całej Francji. Statystycznie każdego roku jeden kandydat na czterech nie zdaje egzaminu maturalnego, a 50% uczniów kończy naukę w wieku lat 16 lat i rozpoczyna życie zawodowe. Zdany egzamin maturalny otwiera młodzieży możliwość kontynuowania kształcenia wyższego i uniwersyteckiego.
Licea zawodowe przeznaczone są dla uczniów, którzy chcą się uczyć zawodu, bądź tych, którzy z racji gorszych ocen nie dostali się do liceum ogólnokształcącego bądź technicznego. Część osób, które otrzymały dyplom BEP może później kontynuować naukę w celu przystąpienia do egzaminu maturalnego.
Uczniowie liceów ogólnokształcących i technicznych w ciągu trzech lat nauki przygotowują się do egzaminu maturalnego. W pierwszej klasie następuje rozpoznanie i przydzielenie młodzieży do określonych profilów maturalnych. Istnieje określona liczba opcji wyboru profilu nauki przygotowującej do egzaminu dojrzałości. W zależności od zdolności i możliwości uczniów, młodzież jest kierowana na konkretne kierunki np. profil ścisły (option scientifique - Bac S - nauki matematyczno-fizyczne i biologiczno-chemiczne), profil ekonomiczny (option économique - Bac ES - nauki ekonomiczne i społeczne), lub profil humanistyczny (option littéraire - Bac L - języki, filozofia, historia, geografia). Po zdaniu egzaminu maturalnego, późniejszy wybór studiów przez licealistów w sposób naturalny zależy zazwyczaj od wybranego przez ucznia profilu klasy i profilu zdawanej przez niego matury. Dodatkowe informacje nt. szkolnictwa francuskiego na poziomie średnim można znaleźć na stronie internetowej www.service-public.fr
Licealista nowoprzybyły do Francji może po upływie pierwszego roku kształcenia we francuskim systemie edukacji zdawać narodowy egzamin ze znajomości języka francuskiego tzw. DELF. Po uzyskaniu pozytywnego wyniku tego egzaminu, otrzymuje oficjalne międzynarodowe zaświadczenie Ministerstwa Edukacji potwierdzające znajomość języka francuskiego. Zaświadczenie DELF scolaire jest wydawane przez Centre international d’Etudes pedagogiques. Egzaminy są organizowane kilka razy do roku przez specjalnie szkoły zwane Centres Academiques pour la scolarisation de nouveaux arriavants et des enfants du voyage (CASNAV). Więcej informacji nt tych egzaminów można uzyskać na stronie internetowej www.ciep.fr/delf-scolaire/index.php

1.5 Szkolnictwo wyższe

Liczba francuskich uczelni wyższych jest bardzo duża, a ich oferta bardzo szeroka. Bogactwo to pozwala w pełni dostosować kierunek studiów do indywidualnych potrzeb i oczekiwań przyszłych studentów.

We Francji istnieją następujące grupy uczelni wyższych:
- uniwersytety;
Uniwersytety są uczelniami publicznymi. Każdy kandydat legitymujący się pomyślne zdanym egzaminem maturalnym może zapisać się na uniwersytet i studiować wybraną przez siebie dyscyplinę nauki. Francuskie uczelnie wyższe oferują wykształcenie ogólne, specjalistyczne oraz zawodowe.

- uczelnie specjalistyczne;
Uczelnie specjalistyczne
Instytucje te są znacznie mniejsze niż uniwersytety i mogą być publiczne lub prywatne. Przygotowują do pracy zawodowej w najróżniejszych dziedzinach tj. inżynieria, zarządzanie, sztuka, architektura itd. Zajęcia są prowadzone przez specjalistów z danej dziedziny nauki.

- Grandes Ecoles.
Są to uczelnie prestiżowe, w których studia trwają zazwyczaj pięć lat. Ich celem początkowo było kształcenie najwyższych funkcjonariuszy państwowych. Uczelnie te w większości przypadków są państwowe, ale dostęp do nich jest ograniczony surową selekcją kandydatów i możliwy jedynie po zdaniu konkursowego egzaminu wstępnego o wysokim stopniu trudności. Do egzaminu konkursowego do Grandes Ecoles, uczniowie przygotowują się podczas dwuletnich zajęć w klasach zwanych classe preparatoire aux grandes ecoles (CPGE). Grandes Ecoles to uczelnie elitarne, ich absolwentami są byli prezydenci, politycy a także dyrektorzy wielkich francuskich koncernów.

Nauka na poziomie francuskiego szkolnictwa wyższego obejmuje trzy cykle:
• pierwszy (dwa lata) – DEUG 1 (Dyplome d’Etudes Universitaires Générales), tj. „dyplom ogólnych studiów uniwersyteckich”;
• drugi cykl licence (licencjat) oraz maitrise – odpowiednik polskiego magisterium;
• trzeci cykl obejmuje pracę naukową i kończy się doktoratem – DEA (Dyplome d’Etudes Approfondies), czyli „dyplom studiów pogłębionych”.

Zapisy
Na studia wyższe mogą zapisywać się obcokrajowcy, bezpośrednio na uczelni na pierwszy rok pierwszego stopnia studiów tzw. licence lub zgodnie z procedurą przyjęcia studenta po maturze zwaną post-bac. Z takiej możliwości mogą korzystać kandydaci na studia:
- z europejskiego obszaru gospodarczego EOG, (tj m.in. z Polski i ze Szwajcarii);
- posiadający maturę europejską, międzynarodową lub francusko – niemiecką;
- studenci korzystający z programu wymiany międzyrządowej lub konwencji o współpracy międzyuczelnianej;
- dzieci dyplomatów, skierowanych do pracy we Francji;
- stypendyści rządu francuskiego, organizacji międzynarodowych lub stypendyści rządów obcych krajów, skierowani na stypendium finansowane przez instytucje francuskie;
Kandydaci powinni posiadać znajomość języka francuskiego pozwalającą im podjąć lub kontynuować studia na wybranym kierunku w wybranym uniwersytecie oraz posiadać świadectwo maturalne lub dyplom pozwalający im rozpocząć lub kontynuować studia wyższe w kraju swojego pochodzenia.
Obcokrajowcy kandydaci na studia magisterskie drugiego stopnia (master ou maitrise) i studia doktoranckie trzeciego stopnia (doctorat) na wybranym uniwersytecie powinni dowiedzieć się na wybranej przez siebie uczelni o warunkach zapisu na te studia i dokumentach jakie powinni dostarczyć. Zazwyczaj wymagany jest list motywacyjny, akt urodzenia kandydata, kopie potwierdzające ukończenie poprzedniego etapu kształcenia wraz z tłumaczeniami. W sytuacjach szczególnych kandydaci podlegają procedurze przyjęcia na studia zwanej admission post –bac (APB), która jest realizowana jedynie poprzez stronę internetową www.admission-postbac.fr.
Więcej informacji nt zapisu na uczelnie przez obcokrajowców można uzyskać na stronie internetowej www.education.gouvr.fr/pid266/venir-etudier-en-france.html
lub www.enseignementsup-recherche.gouvr.fr

Uznawanie dyplomów wydanych przez zagraniczne uczelnie wyższe
Z zasady dyplomy wydane przez zagraniczne uczelnie wyższe nie są uznawane za równoznaczne z dyplomami francuskimi, wydanymi przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Student posiadający taki dyplom musi poddać go procedurze uznania we Francji. W tym celu powinien zwrócić się do Centre international d’etudes pedagogiques (CIEP) – Centre ENIC – NARIC France w celu wydania mu zaświadczenia o uznaniu jego dyplomu przez francuski system edukacyjny.
Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie internetowej www.ciep.fr/enic-naricfr lub www.ciep.fr/contact/enic_naric.php

2. Nauczanie języka polskiego we francuskich szkołach publicznych

Nauczanie języka polskiego w obrębie publicznego francuskiego systemu szkolnictwa istnieje od 1977 r., kiedy ministerstwo edukacji francuskiej wprowadziło oficjalną procedurę konkursową, mająca na celu wprowadzenie nauczycieli języka polskiego do szkolnictwa francuskiego tzw. agregation. Dzięki temu została utworzona kadra dyplomowanych nauczycieli polonistów, wyłowionych na podstawie konkursu, z których cześć wykłada na wyższych uczelniach a cześć w liceach bądź szkołach podstawowych.

- na poziomie francuskiej szkoły podstawowej nauczanie języka polskiego jest prowadzone w ramach zajęć nieobowiązkowych i zajmują się nim tzw. monitrices. Nauczyciele ci mają specyficzny status, w szkolnictwie francuskim, utworzony po II wojnie światowej tylko dla celów nauczania języka polskiego. Monitorzy uczą przeciętnie w 4-5 szkołach podstawowych i z powodu braku możliwości nauczania języka polskiego w gimnazjum prowadzą często własnych uczniów, aż do matury.
Monitrices języka polskiego we Francji:
1. Pani Alicja Przybył:
4, rue Jean Zay - 62660 BEUVRY
Tel. 03 21 57 26 87
2. Pani Ewa Markowiak
92, résidence du Bois Rietz
62 460 DIVION
tel: 03 21 53 33 89
4. Pani Iwona Lévêque
2, rue Scaer
62 820 LIBERCOURT
Tel. 03 21 40 26 12
5. Pani Marilyn Scieszyk
186, rue Guy Mollet
62 570 HELFAUT
Tel. 03 21 12 96 59
6. Ewa Bober
862, rue des Moines
59 182 LOFFRE
Tel. 03 27 91 75 70
7. Pani Urszula Lag
17, passage Fontellaye appt 21
59500 DOUAI
Tel. 03 27 96 61 21
8. Pani Bronisława Ramotowska
103, rue d'Ensisheim
68 310 WITTELSHEIM
tel. 03 89 57 73 14
9. Pani Elżbieta Krawczyk
19, rue Annecy
68720 ZILLISHEIM
Tel. 03 89 06 12 18
10. Pani Teresa Bouguet Mierzwa
12, rue Victor Hugo
10 430 ROSIERES
Tel. 03 25 82 08 81
11. Pani Irena Mizera
17, rue des violettes
95 100 ARGENTEUIL
Tel. 01 34 10 08 83
12. Pani Joanna Zulauf (uczy w 3 szkołach paryskich oraz w Saint Denis)
17, rue d'Orléans
92210 SAINT-CLOUD
tel. 01 49 11 01 07
13. Pani Anna Pasquer
5, rue Saint Vincent
37 140 BENAIS
tel. 02 47 97 43 08
14. Pani Bogusława Janicka
39, av. du Champ Cordet
71 210 TORCY
tel. 03 85 80 19 17

W 2010/2011 zostały otwarte eksperymentalne dwie klasy na poziomie gimnazjum w klasach 4eme i 6eme w college Emile Zola w Fouquieres- les Lens (Pas de Calais). Istnieją również szkoły prywatne, w których język polski jest nauczany, ale proces zatrudniania nauczycieli do nauki lekcji polskiego jest niezależny od francuskiego MEN.

Obecnie język polski jako obcy proponowany jest w ośmiu publicznych liceach we Francji( 4 w obrębie Lille, 1 w Paryżu, 1 w Wersalu, 1 w Tuluzie i 1 w Bordeaux) jako trzeci język obcy tzw. langue vvante 3 (LV3), bądź na zajęciach wieczorowych dostępnych dla uczniów z innych szkól publicznych tzw. Langue Inter-etablissement (LIE). Licealiści mogą zdawać na maturze język polski zarówno jako langue vivant LV 1, LV2 jak i LV3 obowiązkowo lub fakultatywnie.

Nauczyciele języka polskiego w systemie szkolnictwa francuskiego na poziomie liceum
  1. Mme Bieniek Danuta w Lycée d’Artois, 72290 Noeux-les-Mines,
  2. Mme Marie Bouvard, Lycée Magendie, 33000 Bordeaux
  3. Mme Barbara Carlier tel 03.20.91.12.01 w Lycée Condorcet, 62300 Lens;
  4. Mme Laurence Dièvre, Lycée Montaigne, 75006 Paris ;
  5. Mme Alice Kosmalski Lycée Montebello, Lille
  6. Mme Zofia Kozimor Lycée Blaringhem, 62400 Béthune;
  7. Mme Małgorzata Kaszuba Versailles Lycée La Bruyère (CPGE)
  8. Mme Anna Masson Lycée Ozenne, Toulouse (LV3 CPGE)
We francuskim publicznym systemie edukacyjnym istnieją również tzw. sekcje polskie, zorganizowane w międzynarodowych szkołach na poziomie kształcenia średniego pierwszego i drugiego stopnia. Nauka języka polskiego w ramach francuskiego systemu kształcenia średniego jest w ramach sekcji jest obecnie możliwa w :

1. Lycée international de Saint-Germain-en-Laye
1, rue Fer à Cheval
78100 Saint-Germain-en-Laye
Collège Les Hauts Grillets
Section internationale de polonais
78100 Saint-Germain-en-Laye
Kierownik : Pani Lidia Tarkowska
  1. Lycée-Collège MONTAIGNE
17 , rue Auguste Comte,
75006 Paris
  • : Danuta Kozińska-Charlon tel. : 0 665012144
http://www.sekcja-polska.montaigne.pl

3. Cité scolaire internationale de Lyon-Gerland
2, place Montréal,
69007 Lyon,
Kierownik : Pani Ewa Matczak tel. 0474467023 e-mail ewamatczak[at]hotmail.com

4. Lycée International
1, rue Pontonniers
67 081 Strasburg
www.lyceepontonniers[at]free.fr

College de I’Esplanade
20, rue de Londre
67 000 Strasburg
www.esplaweb.free.fr
Kierownik: Pani Barbara Sikorowska-Geber tel. 03 88 37 15 25

Kolejną formą nauczania języka polskiego są zajęcia fakultatywne na bezpłatnych kursach językowych w szkole francuskiej. W ostatnim czasie wzrosło zainteresowanie wprowadzeniem fakultatywnych lekcji języka polskiego w nowych placówkach oświatowych.
Równocześnie nauczanie języka polskiego prowadzone jest przez parafie polskie oraz stowarzyszenia polonijne i odbywa się w sposób zorganizowany w wielu miejscach we Francji pełniąc bardzo ważną rolę podtrzymywania kontaktu diaspory polskiej z kulturą i językiem ojczystym.

3. Szkolny Punkt Konsultacyjny

Szkolny Punkt Konsultacyjny im. Adama Mickiewicza przy Ambasadzie RP w Paryżu zwany Szkołą Polską, ma bardzo długą sięgająca połowy XIX wieku tradycję nauczania dzieci polskiej emigracji we Francji. Obecnie Szkoła Polska pracuje w systemie kształcenia uzupełniającego w zakresie języka polskiego, historii Polski, wiedzy obywatelskiej i geografii Polski oraz kształcenia zintegrowanego w klasach młodszych.. Nauka dla dzieci odbywa się od poziomu szkoły podstawowej do gimnazjum, a od września 2011 r. planowane jest również utworzenie klas licealnych. Zajęcia lekcyjne są organizowane dwa raz w tygodniu w zależności od klasy w środy lub w soboty. Uczęszczanie dzieci do Szkoły Polskiej nie zwalnia ich z obowiązku szkolnego we Francji. Nauczanie w Szkole Polskiej jest bezpłatne.

Przy zapisie dziecka należy złożyć:
- kopia polskiego aktu urodzenia i numer PESEL (w przypadku francuskiego aktu urodzenia lub braku numeru PESEL, należy dołączyć kopię polskiego paszportu dziecka lub jednego z rodziców);
- wypełniony kwestionariusz (do pobrania ze str. internetowej Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Pary );
- aktualne zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły francuskiej;
- ubezpieczenie szkolne dziecka (extra scolaire na dany rok szkolny.

Adres:
Szkolny Punkt Konsultacyjny
im. Adama Mickiewicza przy Ambasadzie RP w Paryżu
11-15, rue Lamandé
75017 Paryż
tel.: 01 42 28 66 38
fax.: 01 42 28 63 82
mail: ecolepolonaise[at]wanadoo.fr

Kierownik : Pan Konrad Leszczyński