W niniejszej publikacji znajdą Państwo serię artykułów opracowanych przez nauczycieli naszej Szkoły, które mamy nadzieję, będą wsparciem w domowej edukacji Państwa dzieci, a naszych Uczniów. Tematyka zagadnień opracowana została na podstawie najczęściej zgłaszanych tematów w ankiecie przeprowadzonej wśród Państwa w czerwcu 2013r.

W imieniu zespołu nauczycieli życzę ciekawej lektury.
Konrad Leszczyński kierownik Szkoły




Drodzy rodzice, wasze dziecko rozpoczęło naukę w szkole, do 10-11 roku życia czas ten będzie nazywany przez nauczyciela okresem edukacji wczesnoszkolnej. W tym czasie będziecie mogli zauważyć u swojego dziecka duże zmiany rozwojowe pod względem psychicznym jak i fizycznym. Nauka w szkole pobudzi jego rozwój umysłowy, udoskonali pamięć, spostrzeganie i uwagę. Sięgnijcie pamięcią do własnego dzieciństwa
i przypomnijcie sobie, co sprawiło wam najwięcej przyjemności, a z czym trzeba się było trudzić. Popatrzcie na waszego malucha. Zanim zaczniecie mu stawiać wymagania, weźcie pod uwagę jego możliwości. Proponuję zastanowić się wspólnie nad tym, czego możemy oczekiwać i na co stać dziecko w okresie przedszkolnym a czego wymagać od pierwszoklasisty.
Normalna dla wieku przedszkolnego jest słaba spostrzegawczość, mała orientacja
w czasie i przestrzeni, brak umiejętności sterowania własną pamięcią oraz niewielka podzielność uwagi. W związku z tym dziecko podczas pracy może dekoncentrować się czy demonstrować swoje zmęczenie. Weźcie pod uwagę słabość komórek nerwowych dziecka, która ogranicza czas wysiłku intelektualnego, co powoduje zmęczenie, rozproszenie uwagi
i senność. Nie ma mowy w takiej sytuacji o złej woli czy jakichś opóźnieniach umysłowych.
W siódmym roku życia znacznie szybciej rozwijają się w korze mózgowej ośrodki odbioru uczuć zmysłowych. Następstwem tego rozwoju jest to, że dziecko zaczyna w tym okresie dostrzegać coraz więcej szczegółów na ilustracjach, jego wzrok znacznie się wyostrza. W tym czasie uwrażliwia się także słuch na różne dźwięki a więc jest to dobry czas aby pomóc dziecku ukształtować specjalny rodzaj słuchu, który nazywamy fonematycznym. Dzięki niemu będzie ono umiało rozróżniać w mowie poszczególne głoski. W tym miejscu chciałabym podkreślić jak ważne są rozmowy z dzieckiem w języku polskim, tak bogatym w różne dźwięki, które są właściwe naszemu językowi, a szczególnie głoski: sz, cz, ch, dź, dż czy ,, ąˮ lub ,,ęˮ. Jak wynika z pedagogicznych doświadczeń nauczycieli, w trakcie nauki w szkole polskiej coraz więcej dzieci nie jest uwrażliwiona na odbiór tych dźwięków, dlatego też w przyszłości nie będą potrafiły lub będą im sprawiały sporo kłopotów w sztuce poprawnego zapisu w wyrazach.
W okresie wczesnoszkolnym występują także ograniczenia w rozwoju fizycznym. Nie dziwcie się, kiedy po paru minutach pisania usłyszycie,, boli mnie ręka,, Wykonywanie czynności precyzyjnych sprawia dzieciom jeszcze wiele trudności. Mięśnie drobne palców oraz dłoni nie są wystarczająco ukształtowane, kości przegubu nie są dość silne dlatego też pisanie szybko męczy. Niektóre siedmiolatki mają też problem z trzymaniem ołówka, kredek czy nożyczek.
Skuteczność każdego działania również umysłowego zależy w dużej mierze od poziomu rozwoju cech motorycznych dziecka. Ćwiczenia ruchowe pobudzają dojrzewanie ośrodków ruchowych w mózgu i przyśpieszają rozwój motoryczności. Według opinii lekarzy i psychologów dziecko w wieku 7-10 lat potrzebuje dla prawidłowego rozwoju psychofizycznego od 3 do 4 godzin dziennie na ruch. Namawiam wszystkich rodziców do aktywności ruchowej z dzieckiem. Nie pozwólcie na zastąpienie aktywności ruchowej aktywnością wirtualną. Przypomnijcie sobie własne zabawy z dzieciństwa i wypróbujcie je z dzieckiem.
Zdaniem psychologów 50% zdolności człowieka do uczenia się rozwija się
w pierwszych czterech latach życia, kolejne 30% wykształca się do 8 roku życia
. Przyszła zdolność przyswajania wiedzy skupia się więc właśnie na tym okresie życia dziecka.
Zdobywanie wiedzy jest uwarunkowane poziomem rozwoju myślenia, którego stałym elementem jest uwaga. W wieku przedszkolnym dziecko mimowolnie skupiało uwagę na tym co je interesowało. Uwaga w młodszym wieku szkolnym jest nietrwała i szybko wyczerpuje się. Od momentu rozpoczęcia nauki w szkole jego uwaga zacznie się koncentrować i skupiać nie tylko na tym, co je interesuje, ale i na tym, co nie jest dla niego zbyt ciekawe. Jednym z warunków udziału w zajęciach szkolnych jest umiejętność koncentracji uwagi.
Pewnie każdy z własnego doświadczenia wie, jak ważna w szkole jest dobra pamięć. Jej rozwój wiąże się ściśle z rozwojem myślenia. W przedszkolu wasze dziecko było zdolne zapamiętać mechanicznie (czyli bez zrozumienia) wierszyk czy piosenkę. Z chwilą podjęcia nauki w szkole wymagane jest od dziecka zapamiętywanie treści ze zrozumieniem i odtwarzanie ich na polecenie nauczyciela. Bywa tak, że dziecko pracując w domu, odtwarza to, co zapamiętało, ale za dwa dni w szkole nie potrafi sobie niczego przypomnieć. Należy wziąć pod uwagę to, że w tym wieku( 7-11) lat dominuje myślenie obrazowe nad abstrakcyjnym, dlatego też dziecko słabiej zapamiętuje materiał, jeśli nie jest podany
w sposób obrazowy.
Ucząc się z dzieckiem w domu, łączcie słowo z obrazem, ilustracją. Dopiero od 10 roku życia pamięć dziecka zatraca charakter obrazowo- konkretny i jest zastępowana pamięcią abstrakcyjno- logiczną.
Sięgnijcie pamięcią do czasu, kiedy wasze dziecko miało 4-5 lat. Wielu z was przypomni sobie pytania zadawane przez wasze pociechy. Pewnie było ich bardzo dużo. W tym wieku ,, pytań wzbogaca się zasób wiadomości i słów uzyskanych od dorosłych. Był to czas intensywnej pracy nad powiększaniem słownictwa dziecka. W tej pracy nikt nie jest w stanie was zastąpić. Często wypowiedzi dziecka we wczesnym okresie edukacji są bardzo krótkie, czasami dziecko odpowiada na zadane pytanie jednym wyrazem. Nie zawsze oznacza to, że nie zna odpowiedzi, często dziecko wie więcej niż potrafi powiedzieć. Czytajcie dziecku książki. W ten sposób dziecko zdobędzie pełniejszy, większy zasób słownictwa. Łatwiej będzie wam odnaleźć przy tej okazji słownictwo właściwe maluchowi. Dziecko jako uczeń musi zacząć panować nad swoim językiem, wypowiadać się w sposób zrozumiały dla nauczyciela i dzieci w klasie. Musi wiedzieć, że nie może mówić kiedy chce i co chce.
Jednym z elementów dojrzałości szkolnej jest dojrzałość emocjonalna. W siódmym roku życia pobudliwość uczuciowa(przysłowiowe przechodzenie od ,, krokodylich łez,, do śmiechu) powoli obniża się i dziecko uczy się panować nad swoimi emocjami. Kształci się jego cierpliwość i wytrwałość w zetknięciu z trudnościami i niepowodzeniami. Tego typu zmiana nie nastąpi z dnia na dzień. Niektóre dzieci będą wymagały waszej pomocy w zapanowaniu nad swoimi emocjami i reakcjami. Rozmawiajcie z nimi dawajcie przykłady właściwych reakcji, jasno określajcie ich znaczenie i rangę.
Pierwszy egzamin z dojrzałości szkolnej
Klasa pierwsza ma zasadnicze znaczenie w rozwoju dziecka. Rok nowych wrażeń, ma ogromne znaczenie w kształtowaniu jego postaw, nawyków i charakteru. Okres, w którym dziecko ma podjąć obowiązki szkolne, jest czasem szczególnie korzystnym dla jego rozwoju.
Pójście do szkoły jest dla niego wielkim przeżyciem. Razem z dzieckiem wydarzenie to przeżywają rodzice. Przy rozpatrywaniu, czy dziecko jest gotowe do uczenia się, brane są pod uwagę trzy aspekty:
Rozwój umysłowy.
Określany jest on jako poziom rozwoju funkcji poznawczych, który umożliwia osiąganie dobrych wyników w nauce. Mowa tu o umiejętności spostrzegania, wyobraźni, uwagi, zdolności do zapamiętywania i odtwarzania podawanych treści. Należy pamiętać o prawidłowym rozwoju mowy, zarówno pod względem artykulacji dźwięków, jak i zasobu pojęć oraz słów a także swobody poprawnego wypowiadania myśli i umiejętności myślenia przyczynowo skutkowego
Rozwój fizyczny:
Prawidłowe i stosowne do wieku ukształtowanie kości, mięśni, układu nerwowego, narządów zmysłu(oko-wzrok, słuch-ucho) zapewnia odporność na wysiłek fizyczny, choroby, a także dobrą sprawność w zakresie motoryki małej i dużej.
Rozwój społeczny:
Możliwość podporządkowania się wymaganiom szkoły, umiejętność panowania nad swoimi emocjami, umiejętność współpracy z rówieśnikami, motywacja do wykonywania zadań, obowiązkowość, systematyczność.

Dojrzałość szkolną osiąga dziecko między 6 a7 rokiem życia, jedno wcześniej drugie później.
Niektóre rozwijają się równomiernie we wszystkich dziedzinach inne osiągają wyższy poziom rozwoju jednej sfery przy opóźnieniu innej. W sytuacji, kiedy rozbieżności są nieznaczne, można spodziewać się wyrównania.




Gotowość szkolna pierwszaka
Przejawy zachowania świadczące o pełnej gotowości szkolnej:
Wiele opracowań psychologicznych i pedagogicznych podaje wzorzec dziecka gotowego podjąć obowiązek szkolny. W dalszej części przedstawię taki wzorzec przygotowany przez Irenę Zarzycką
Sprawność intelektualna
Ø Wie gdzie mieszka, jak się nazywa, mówi o pracy rodziców, zajęciach rodzeństwa
Ø Jest dobrze zorientowane w najbliższym otoczeniu
Ø Wypowiada się zdaniami, poprawnie pod względem gramatycznym
Ø Chętnie mówi o swoich przeżyciach, zadaje dużo pytań na temat otaczającego go świata
Ø Umie przeliczać przedmioty do dziesięciu lub dwudziestu
Ø Potrafi określić co narysowało. W rysunku postaci zaznacza wszystkie części ciała
Ø Umie skupiać uwagę podczas zabawy kilkanaście minut
Dojrzałość ruchowa
Ø Ma przyswojone i wyrobione podstawowe umiejętności ruchowe: bieg, skoki utrzymanie równowagi
Ø Ma opanowane precyzyjne ruchy palców. Sprawnie posługuje się nożyczkami, ołówkiem, formuje wałeczki z plasteliny
Ø Jest na tyle silne że może podołać wysiłkom wczesnego wstawania, odrabiania lekcji
i prac domowych
Dojrzałość społeczna
Ø Dba o estetyczny wygląd swoich prac, które stara się wykonać do końca
Ø Chętnie bawi się z rówieśnikami, potrafi poprowadzić zabawę, ustąpić koledze
Ø Podporządkowuje się poleceniom dorosłych
Ø Samodzielnie umie ubrać się
Ø Ma nawyk słuchania, gdy mówi osoba dorosła
Dojrzałość emocjonalna
Ø Potrafi opanować złość i odruchy agresywne
Ø Rozumie, że czasem zdarzają się niepowodzenia
Ø Jego nastroje odpowiadają sytuacjom
Dzieci są małymi mistrzami nauki. Wraz z rozpoczęciem nauki w szkole zdobywają wiele umiejętności, które rodzice często odkrywają z zaskoczeniem i zachwytem.

Opracowała: Małgorzata Wasik- nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej i języka polskiego